Panel montajının ortasında, kablo kanalının başında bir elektrikçi kabloyu eliyle tutuyor. Üstündeki dört damarın biri 24V, ikisi sinyal, biri rezerv. Soru basit: bu damar hangisi? Cevabı bulmak için çizim açık, sayfalar açılıyor. Bir sayfa devre, bir sayfa potansiyel dağıtımı, bir sayfa klemensler. On dakika sonra cevap bulunuyor, kablo çekiliyor, aynı şey bir sonraki kabloda tekrarlanıyor.
Yirmi kablolu bir panoda bu, on dakikanın yirmi katıdır. Panel büyüdükçe çizime bakarak kablo çekme süresi, montajın kendisinden uzun olmaya başlar. O günün sonunda kablo çekilmiştir ama ekibin aklında tek bir soru kalır: bir sonraki panoda aynı soruyu soracak mıyım?
Kablo planı neden ayrı bir belgedir
BOM alım için üretilir, klemens planı tellendirme için, kablo planı ise çekim için. Üç belgenin okuyucusu üç ayrı insandır ve üçü de aynı anda masada değildir. Kabloyu çeken kişi çizim masasında oturmaz; elinde tek bir tablo ister. O tablonun satırı bir kablodur ve sütunları şunlardır: numara, tip, damar sayısı, nereden, nereye, uzunluk.
Nereden ve nereye sütunları buradaki kritik ikisidir. Bir kablo iki pano arasında değil, iki bölüm arasında gider. Devre üzerinden değil, fiziksel rota üzerinden düşünmek gerekir: ana panodan motor kumanda panosuna, kontrol odasından saha istasyonuna. Çizimde bu rota sayfalar arasında kaybolur; tabloda tek satırdır.
Excel'de tutulan kablo listesi neden dağılır
Çoğu ofiste kablo listesi, çizim bittikten sonra bir öğleden sonrada Excel'e aktarılır. Aktarım anında her şey doğrudur; o andan sonra liste, çizimden bağımsız bir kopyaya dönüşür. Proje devam ederken çıkan her değişiklik, listeye "süre gelirse" yansır.
Uzunluk sütunu tahmine dayalıdır. "Yaklaşık 15 metre" demek, ya 16 metre lazımken 15 kesmek ya da paylı sipariş vermektir. İki senaryonun da faturası sahadan çıkar. Numara sütunu ise Word'de elle atan bir sıralamadır: iki tane W7, eksik bir W12. Liste büyüdükçe bu hataların her biri artar, çünkü her satır elle yazılmıştır.
Damar sayısı: kablo kesiminde fark edilen hata
Bir kablonun üzerine dört iletken çizilmiş olsun, kablonun beyan edilen damarı üç. Çizim masasında bu hata görünmez; sayfaya bakınca her iletkenin yerinde durduğu izlenimi verir. Hata, kablo kesildiğinde ortaya çıkar. Dördüncü iletken için kablo yoktur. O an yapılabilir iki şey vardır: yeni kablo siparişi vermek, ya da devreyi değiştirmek. İkisi de sahadadır, ikisi de pahalıdır.
Bu hata tipini yakalamanın tek makul yolu, atanan iletken sayısını beyan edilen damar sayısıyla karşılaştırmaktır. Elli kablolu bir projede bunu insan gözüyle yapmak, her kabloyu sayfa sayfa gezerek saymak demektir. EupCAD'ın kural kontrolü bu karşılaştırmayı her denetimde yapar ve rapora "Hata: -W3: 4 iletken atanmış ama kabloda 3 damar beyan edilmiş" diye düşer. Raporda kablo numarası vardır; aranacak bir şey kalmaz.
Kablo numarası: atılmamış numara, çekilememiş kablo
Numarası olmayan kablo, üç işlevten yoksundur: sipariş verilemez, etiket takılamaz, sahada bulunamaz. Çekimi biten bir kablonun numarası yoksa, altı ay sonra aynı kanala dokunmak isteyen ekip o kablonun kim olduğunu bilmez.
EupCAD'da bir iletkenin kablo olarak işaretlenip henüz numaralanmamış olması, çizim sırasında meşru bir durumdur; numara henüz kararsa karar vermeyin. Ama bu durum, teslim edilmiş bir çizimde yaşayamaz. Kural kontrolü sayfa bazında raporlar: "Uyarı: s.4: 3 bağlantıda kablo no tanımsız". Hangi sayfada kaç kablonun numaralandırılmadığı tek satırda görünür.
Numaralandırmayı çalıştırdığınızda iki özellik işe yarar. İlki, işlem tüm işaretli bağlantılara numara atar; elle aranıp tek tek etiketleme biter. İkincisi daha önemli: zaten numara verilmiş kablolar o numaralarını korur. Numaralandırmayı ikinci kez çalıştırsanız bile W7 hâlâ W7'dir, sıralama kaymaz, sahaya gitmiş etiketler geçersiz olmaz.
Kablo tipi: NYY-J ile H05VV-F karışması
Tip sütunu da sessiz hatalara açıktır. Sabit kablolama için NYY-J, esnek bağlantı için H05VV-F; ikisi aynı işi yapmaz. Esnek kablo sabit bir kanal içine çekilirse ömrü, sabit kablo esnek bir makine bağlantısına basılıyorsa da güvenliği, her iki durumda da beklenenin altındadır. Tip, siparişte yanlış yazılırsa, sahadaki kablo kanalı o kabloyu kabul etmez; o gün için çekim durur.
Tip sütunu çizimden üretildiğinde, kablonun tipi çizimdeki verinin bir parçasıdır. Kablo eklenirken tipi bir kez girilir; listede, planda ve sayfada aynı tip görünür. İki yerde farklı tip yazılması, iki yerde elle yazılmasıyla olur.
Kablo listesi, klemens planıyla birlikte okunur
Klemens planında her satırda bir kablo sütunu vardır: o klemene giren kablo numarası. Kablo planında ise her satırda nereden ve nereye. İki belge, kablonun iki ucunu anlatır. Biri klemens tarafını, öteki pano tarafını.
Bu yüzden kablo ekibinin elinde iki liste birden olur. Klemens planı, kablonun içeri girdiği klemeni söyler; kablo planı, o kablondan çıkışın hangi panoda, hangi rayda olduğunu söyler. İki liste aynı kaynaktan üretildiğinde, birindeki kablo numarası diğerinde de aynı numaradır. Numara uyuşmazlığı, iki ayrı kopyanın farklı zamanlarda yazılmasıyla olur; tek kaynaktan üretilen iki listede bu olmaz.
Kablo Planı sayfası çizimin parçasıdır
Liste yalnızca bir CSV olarak da kalmaz. EupCAD çizime bir Kablo Planı sayfası ekler; pano paketinin +KB bölümü, ayrı bir sayfa olarak projenin içinde durur. Montaj ekibine giden çizim, kablo planını da taşır. "Ayrı bir dosya daha vardı" diye bir cümle kurulmaz.
Sahada çıkan yeni sinyal
Montaj sırasında müşteri bir sensör daha istesin. Klasik akışta elektrikçi mevcut kablodan bir iletken daha çeker, çizim masasındaki kimseye haber vermez. Altı hafta sonra aynı kanala yeni bir kablo döşenecek olan ekip, o iletkenin varlığından habersizdir.
EupCAD akışında değişiklik çizimde yapılır: yeni sinyal, yeni kablo verisi. Kablo listesi yeniden indirilir, Kablo Planı sayfası güncellenir. Sahaya giden paket, o iletkeni de içerir. Sonradan "bu iletken ne zaman girdi?" sorusunun cevabı, paketin kendisindedir.
Uzunluk hâlâ tahmindir
Dürüst olalım: hiçbir çizim aracının kablonun fiziksel rotasını bildiğini sanmayın. Uzunluk, kablo planında da bir ölçümdür, bir hesaptan doğmaz. Fark şudur: ölçüm, listeye yazıldığı anda diğer sütunlarla birlikte kaydedilir. Damar sayısı, tip, nereden, nereye ve uzunluk aynı satırdadır; birinin eski kalması için diğerlerinden ayrı bir iş yapmak gerekir, bu da çoğu zaman yapılmaz.