Çizim masasındaki kişi kontaktörü çizerken aklında tek bir soru vardır: devre doğru çalışsın. Hangi markanın hangi serisinden olması gerektiğini, o an için, çoğu zaman bilmez ya da bilmek istemez. Parça numarası, çizim bittiğinde alım masasına düşen bir soruya dönüşür: bu kontaktörün numarası ne?
Alım masasındaki kişi devreyi bilmez. Bilemez, zaten işi de o değil. Elinde BOM vardır; BOM'daki her satır bir sipariştir. Satır "Kontaktör -K1, adet 4" yazar ve numara boşsa, alım yapacak kişi ya tahmin eder ya da çizeri arar. Tahmin, yanlış parça siparişi demektir. Çizeri arama her seferinde olur ve her seferinde dakikalar sürer.
Parça numarası çizimde mi yoksa tabloda mı
Bu sorunun cevabı, işin geri kalanını belirler. Parça numarası tabloda tutuluyorsa, çizim ve tablo iki ayrı dünyadır. Çizimdeki kontaktör bir semboldür, tablodaki bir satırdır. İkisinin birbirine ait olduğunu kimse garanti etmez. Proje ilerler, çizimdeki kontaktör değişir, tablodaki satır eski numarayla kalır. Sipariş, eski numaradan çıkar.
EupCAD'da cihaz verisi çizimin bir parçasıdır. Bir kontaktörü sayfaya koyduğunuzda, o cihazın kaydı da projede oluşur: etiket, ad, tip, üretici, parça numarası, anma değeri. Çizimdeki işaret o kayda bağlıdır; kayıt, projenin dosyasında durur. Numarayı girdiğiniz yerde görürsünüz; ayrı bir Excel araması gerekmez.
BOM, parça numarasına göre toplanır
Bir BOM'un satırı, bir parçadır. Aynı numaranın üç kere kullanıldığı bir projede BOM'da tek satır olur, adeti üçtür. Bu, BOM'un alım belgesi olmasının temelidir: numara aynıysa parça aynıdır, adet toplanır.
Bu toplamanın doğru çalışması, her cihazın doğru numaraya sahip olmasını gerektirir. EupCAD'ın BOM'u, cihazları parça numarası ve üreticiye göre gruplar. Aynı numaralı dört kontaktör tek satırda, adeti dört.
Numarasız cihaz, BOM'da nasıl görünür
Burada dürüstlük gerekir. Numarasız cihazlar BOM'da tek bir "numarasız" satırında eritilemez; o, alım yapacak kişinin elinde olmayan bir bilgidir. EupCAD'da parça numarası boş olan cihazlar, kendi adlarıyla ayrı satırlarda kalır ve "(no part)" diye işaretlenir.
Bu işaretleme bir lütuf değildir; bir ikazdır. "Bu satırdaki parça sipariş edilemez, numarayı doldurun" demektir. Numarasız satır, BOM'un içinde görünür kalır; fark edilip doldurulana kadar orada durur. Silinip gizlenmez.
Üretici sütunu: aynı numara, iki üretici
Parça numarası, tek başına bir parçayı tanımlamaz; üreticisiyle birlikte tanımlar. İki farklı üreticinin aynı numara serisini kullanması nadirdir ama sıfır değildir; sipariş, üreticisiz numaradan çıkarsa, gelen parça yanlış üreticinin olabilir. Aynı numara, iki üreticinin parçasıysa, alım masasındaki kişi hangisini alacağını bilemez.
Bu yüzden BOM'daki gruplama, numara ve üretici birlikte yapılır. Aynı numaranın iki üreticiden kullandığı bir projede, BOM'da iki satır olur; her biri kendi üreticisiyle. Üretici sütunu, siparişi tek başına belirler.
Cihaz listesi: BOM'un ham verisi
BOM, gruplanmış veridir; ham veri ise cihaz listesidir. Cihaz listesi, projedeki her cihazı tek satırda gösterir: etiket, ad, fonksiyon metni, tip, sayfa, üretici, parça numarası, anma değeri. BOM'daki bir satırın kaç cihaza karşılık geldiğini, cihaz listesi söyler.
Bu liste, teslim paketinin bir parçasıdır. Bakım ekibi, "bu panoda kaç tane bu parça var, hangisi nerede?" sorusunu cihaz listesinde cevaplar. BOM, "kaç adet sipariş veriyorum?" sorusunu cevaplar; cihaz listesi, "kaç tane kullanıldı, neredeler?" sorusunu.
Fonksiyon metni: numarayı okuyanın gözü
Cihaz verisinde, parça numarasının yanına bir fonksiyon metni girer: "ana sürücü motoru", "hava kompresörü kontaktörü", "yangın detektörü beslemesi". Bu metin, alım masasındaki kişinin numarayı okumasına yardım eder.
Numara, üretici verisidir; fonksiyon metni, projenin verisidir. İki ayrı bakış açısıdır. Numara, "bu parça hangisi" sorusunu cevaplar; fonksiyon metni, "bu parça ne işe yarıyor" sorusunu. Alım masasındaki kişi, numarayı siparişe dönüştürürken, fonksiyon metniyle o parçanın panoda ne işe yaradığını doğrular.
EupCAD'da fonksiyon metni, çizimde de görünür; cihazın yanında. Çizim masasındaki kişi, "bu kontaktör ne işe yarıyor?" sorusunu, çizimde cevabını görür.
Kural kontrolü, eksik veriyi sayar
EupCAD'ın kural kontrolü, çizimdeki her cihaz etiketinin bir cihaza sahip olup olmadığını denetler. İki düzeyde bulgu verir.
Cihaz kaydı hiç yoksa, rapora "Uyarı: -K1: cihaz kaydı yok" diye düşer. Bu, çizimdeki sembolün bir veri karşılığı olmadığını söyler; cihaz eklenmemiştir.
Cihaz kaydı varsa ama parça numarası boşsa, "Bilgi: -K1: sipariş no boş" diye düşer. Bu, cihazın çizimde olduğunu ama alım için eksik verisi olduğunu söyler.
Sayısal olarak bakın: Elli cihazlı bir panoda üç numara eksikse, bu üç satır raporun başındadır. Elli cihazı bir bir aramakla uğraşmazsınız; rapor, eksikleri sizin için saymıştır.
Anma değeri: numaranın yanına oturan veri
Parça numarası tek başına yetmez; yanındaki anma değeri de vardır. Bir kontaktörün "16A" ya da "25A" olması, siparişi belirler. EupCAD'da cihaz verisi bu alanı da taşır; BOM'da görünür, çizimde de.
Bu, iki işe yarar. İlki, alım masasındaki kişinin "16A mı 25A mı?" diye sormak zorunda kalmamasıdır. İkincisi, kural kontrolünün koruma uyumluluğunu denetleyebilmesidir: motorun akımı ile termik sigortanın aralığı karşılaştırılırken, bu değerlerin çizim verisinden gelmesi gerekir. Tahmine dayalı bir değerle koruma denetimi yapılamaz.
Sipariş öncesi son bakış
Bir pano için malzeme siparişi vermeden önce, BOM'daki "(no part)" satırlarının sıfır olması gerekir. Bu, alım masasındaki kişinin yapacağı bir kontrol değildir; çizim masasındaki kişinin, siparişten önce, yapması gereken bir kontroldür.
EupCAD'da bu kontrol, BOM'un kendisidir. Eksik numaralar satırlarda işaretlidir; işaretli satır kalmayınca BOM, sipariş edilebilir hâldedir. Sipariş, temiz bir belgeden çıkar.